Mostrando entradas con la etiqueta Seminarios. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Seminarios. Mostrar todas las entradas

jueves, 28 de junio de 2018

O Courel en Xuño un espectáculo para os sentidos

Durante os mes de xuño celebrarase o Congreso Histórico máis importante da Serra do Courel

Ferrería Locay o Courel / I.M.R.

A Serra e contorna do Courel é para os biólogos o lugar da terra con maior biodiversidade de Galicia, algo que se nota na paisaxe nada máis aproximarse á zona. Aquí están presentes todas as especies vexetais galegas de interior ó abeiro do seu relevo complexo e do seu clima frío e suave. Con 21.000 hectáreas de extensión entre vales e serras fan que os seus montes sexan o fogar para diversos ecosistemas provocando para moitos que esta sexa a reserva botánica máis importante de Galicia. Por todo isto é ben afirmar que O Courel é o un espazo privilexiado.


A zona ten tal riqueza que ademais das montañas repletas de neve durante o inverno, hai que sumarlle castelos e castros trepando polas serras, ferrerías, muíños, igrexas e un sinfín máis de construcións emblemáticas dignas dos visitantes. Zona singular polo seu poboamento de montaña, na actualidade aínda conserva un cultural material única en Galicia. Historicamente foi un dos lugares de Europa de maior produción artesanal de castañas, posúe unha singular industria do ferro explotada dende a época romana e é o epicentro da poesía galega, pois nel naceron figuras de renome como Uxío Novoneyra.

Este mes de xuño O Courel vai ser o protagonista representando o papel da súa historia e da súa natureza. Entre as súas montañas vanse celebras 2 actos únicos na Estación Científica do Courel, na parroquia de Seoane do Courel: o Seminario sobre o Patrimonio Cultural do Courel os días 8, 9 e 10 onde se analizará a cultura da rexión e o Bioblitz Courel que se fará os días 16 e 17, que pretende ser un prospección como nunca antes se fixera sobre o patrimonio cultural da comarca.


SEMINARIO SOBRE O PATRIMONIO CULTURAL DO COUREL

O seminario conta co selo do Ano Europeo do Patrimonio Cultural 2018 e recorrerá os lugares de valor etnográfico, arqueolóxico e histórico da comarca. O seu obxectivo será divulgar os valores e datos dispoñibles sobre o patrimonio inmaterial.

Este encontro terá vocación teórica e de análise, que se fará nas xornadas de mañá, e polas tardes está programado realizar actividades a ceo aberto. Haberá visitas ó castelo de Carballedo, á ferrería de Seoane, unha ruta guiada polo monte Cido, a proxección do documental “Tempo” de Manuel Valcarcel así como música, baile e poesía.

Entre os poñentes que asistirán están Uxío Novo Rei, Miguelanxo Lar, Xesús Alonso Parada, Francisco Javier Sánchez-Palencia, Xosé Santiago Allegue Fernández, Enrique Alcorta Irastorza e Pegerto Saavedra Fernández.

A inscrición para acudir ó seminario será a través da páxina web da USC


BIOBLITZ COUREL

Durante este evento levarase a cabo un inventario biolóxico durante 24 horas co fin de obter o maior número de identificacións e citas da flora, fauna e micobiota en varios espazos representativos dalgúns dos hábitats emblemáticos da zona.

Para acudir, previamente deberase facer unha inscrición no enderezo electrónico proxecto.micoloxia@usc.es do 7 ó 12 de xuño.

miércoles, 30 de mayo de 2018

«Os documentos máis antigos sobre a feira de Seoane do Courel son de 1800»

O historiador Pegerto Saavedra falará acerca da tradición feiral do mundo rural nun seminario sobre o patrimonio histórico da serra


FRANCISCO ALBO
MONFORTE / LA VOZ 30/05/2018 05:00 H

Pegerto Saavedra Fernández, catedrático de historia moderna da Universidade de Santiago, participará nun seminario sobre o patrimonio histórico da Serra do Courel cunha conferencia sobre as antigas feiras da montaña lucense e doutras poboacións rurais galegas, un asunto que ten investigado amplamente. A súa intervención terá lugar o 10 de xuño -ás 10.30 horas- na estación científica de Seoane.

-¿Sábese cando comezou a celebrarse a feira de Seoane do Courel, que acaba de recuperarse despois de 35 anos ?

-Non aparece no Catastro de Ensenada, que é de mediados do século XVIII. Os documentos máis antigos que a mencionan, aínda que só de pasada, son de en torno a 1800. Aparece con máis claridade noutros documentos de a partir de 1840, que din que se celebraba o segundo domingo do mes. Despois foron tamén no último domingo de cada mes. Nesa época Seoane tiña o título xurídico de vila e foi a capital municipal desde que se creou o concello, no século XIX, ata os anos corenta do século pasado. En 1860 tiña máis de 250 veciños, mentres que o conxunto do municipio contaba con 6.500 habitantes. Tamén houbo feiras en Folgoso e Ferramulín.

-¿Era habitual que houbese feiras en domingo, como en Seoane?

-Sobre esa cuestión houbera moitos debates un século antes desa época, porque a Igrexa non quería que houbese feiras en domingos e festivos, temendo que a xente non fose á misa. Os veciños replicaban que en moitos campos de feira había capelas e por tanto podíanse oficiar misas. Nalgún caso o clero conseguiu que se prohibisen as feiras dominicais, como fixo un misioneiro en Ribadeo en 1770, pero só por un tempo. En xeral, a Igrexa non logrou suprimilas onde as había.

-¿Con que se comerciaba nas feiras da montaña lucense?

-Sobre todo con gando vacún, ovino e caprino, que tiña moito peso en localidades como O Courel, Cervantes ou Navia de Suarna. Nalgúns lugares comerciábase ademais con mulas, como na Fonsagrada, onde ían mercadores de Castela a compralas. Tamén tiñan moita importancia os produtos téxtiles. Por exemplo, as mantas que se vendían na feira da Fonsagrada pasaban por ser as mellores de Galicia e atraían compradores ata de Santiago.

-¿E o ferro que se producía nestes territorios?

-Nas feiras locais vendíanse moitos utensilios como fouces, gadañas, eixadas, sachos, navallas... Pero o groso do comercio do ferro estaba moi controlado polos propietarios das grandes ferrerías que houbo no Courel e noutros lugares, seguía outras vías e non pasaba polas feiras. Era un produto de exportación moi importante que ía a moitas partes de Galicia, Castela e Portugal.

-¿En que medida contribuíron as feiras ao desenvolvemento dos lugares que as albergaban?

-En moitos sitios foron un factor decisivo de urbanización, como en Monterroso, que non era nin sequera unha parroquia, senón unha aldea da parroquia de Esporiz. Grazas á súa feira medrou ata ser a capital do concello. Pasou o mesmo con Ferreira do Valadouro. A Fonsagrada foi unha parroquia da Pobra do Burón e a feira converteuna en capital municipal. Tamén houbo feiras en lugares despoboados que acabaron por ser núcleos de poboación, como é o caso da Feira do Monte, en Cospeito.

-¿Cales foron as épocas de maior auxe das feiras rurais?

-Había moitas que se celebraban antes do século XVIII, pero nesa época tiveron un gran crecemento, case se triplicaron no conxunto de Galicia. No século XIX apareceron novas feiras e en torno a 1840 había unhas catrocentas en todo o territorio galego. No século XX creáronse algunhas feiras, pero comezaron a decaer despois da Guerra Civil.

-¿Houbo algún problema a causa desa proliferación?

-Houbo conflitos pola fiscalidade, porque moitas feiras eran organizadas polos propios veciños e eran eles mesmos os que cobraban tributos por participar nelas, non os oficiais do fisco da monarquía. Cando as autoridades interviron provocáronse motíns que causaron moita preocupación en Madrid. Tamén houbo disputas entre poboacións que consideraban que outras feiras prexudicaban as súas. En 1754, Mondoñedo e A Proba do Burón queixáronse de que se autorizase a feira de San Froilán de Lugo porque se celebraba en datas moi próximas ás destas localidades.

https://www.lavozdegalicia.es/noticia/lemos/2018/05/30/span-langglos-documentos-mais-antigos-sobre-feira-seoane-do-courel-1800span/0003_201805M30C2991.htm

jueves, 24 de mayo de 2018

En busca de los primeros monjes de la Ribeira Sacra y O Courel

Los promotores de un plan arqueológico sobre los cenobios del Bierzo proponen extenderlo al sur lucense

CARLOS RUEDA

FRANCISCO ALBO
MONFORTE / LA VOZ 24/05/2018 05:00 H

El 3 de junio, dentro de un seminario sobre el patrimonio cultural de la sierra de O Courel, se presentará la estación científica de Seoane un proyecto arqueológico que abre importantes posibilidades para la investigación del pasado de este territorio y de la Ribeira Sacra. Se trata de un plan de investigación de las fundaciones monásticas promovidas en el siglo VII en el Bierzo por el obispo y monje Fructuoso de Braga. Los promotores de este proyecto esperan que más adelante pueda extenderse a las provincias de Lugo y Ourense y que ayude a reconstruir los orígenes del monacato en estos territorios, así como a profundizar en la historia de actividades económicas tradicionales, como la viticultura y la minería del hierro.

La charla correrá a cargo del historiador Artemio Martínez -codirector del proyecto, junto con el arqueólogo Jorge López-, quien señala que los orígenes del monaquisimo en Galicia y el Bierzo están estrechamente relacionados. «Son territorios que tienen muchas cosas en común y todavía más en la alta Edad Media, porque estamos hablando de la antigua Gallaecia y de una época que no tenía nada que ver con actual división administrativa provincial, que data del siglo XIX», explica.

El proyecto en el que participa Martínez arrancó el mes pasado con una excavación arqueológica en el monasterio de San Pedro de Montes -en el municipio de Ponferrada- que, según la tradición histórica, fue creado por Fructuoso de Braga. En este lugar se ha puesto al descubierto un conjunto de sepulturas de monjes datadas provisionalmente entre los siglos XII y XIII. En junio empezará otra campaña de excavaciones el monasterio de Compludo, también en Ponferrada, que se considera como la primera fundación de este monje en el Bierzo.

Martínez confía en que estas intervenciones sean el punto de partida de una investigación mucho más amplia que debería extenderse al territorio gallego. «En la Ribeira Sacra y O Courel hay muchos lugares relacionados con antiguas fundaciones monásticas que pueden remontarse a los primeros siglos de la Edad Media y que presentan tanto interés como los del Bierzo», señala. «Estos sitios nunca fueron objeto de excavaciones arqueológicas y pueden ofrecer mucha información sobre una época de la que sabemos muy poco», agrega.

Fructuoso de Braga, un incansable fundador de conventos del siglo VII


Fructuoso de Braga, nacido entre finales del siglo VI y principios del VII, fallecido en el año 665, se distinguió por una intensa actividad de fundación de monasterios. Los testimonios históricos indican que esta labor comenzó en el Bierzo, pero se extendió después a diversas partes de Galicia, así como a los actuales territorios de Portugal y Andalucía. Se cree que fundó en total más de veinte monasterios. Escribió dos reglas de vida monástica que tuvieron una amplia difusión en la Península antes de que se propagasen otras normas monacales europeas, como la benedictina.

Visuña, A Ermida, O Cotillón y Temes, cuatro lugares de especial interés

La parroquia de Visuña do Courel, según indica Artemio Martínez, tiene probablemente un vínculo directo con las antiguas fundaciones monásticas bercianas. En diversos documentos históricos se menciona la existencia de un monasterio fundado al parecer por Fructuoso de Braga en un lugar antiguamente llamado Visonia, que según todos los indicios se corresponde con esta localidad. «No se conoce ningún resto arqueológico que pueda pertenecer a ese monasterio, pero sería muy interesante investigar si hay algún vestigio», apunta el historiador.

Artemio Martínez considera que también es necesario realizar investigaciones arqueológicas en la iglesia de la parroquia de A Ermida. «En ese lugar se encontró el célebre Crismón de Quiroga, pero la iglesia conserva además muchos restos constructivos muy antiguos y probablemente encierra otros vestigios de gran valor que todavía no se conocen», apunta.

Del siglo X hacia atrás

Otros lugares del sur lucense que merecen un estudio arqueológico exhaustivo, en opinión del historiador, son el eremitorio de O Cotillón, en el municipio de Pantón, y la iglesia de Temes, en Carballedo. «La documentación histórica que tenemos sobre las fundaciones monásticas de la Ribeira Sacra no va más atrás del siglo X -señala-, pero todo indica que sus orígenes pueden ser mucho más antiguos, y en estos y otros lugares de la Ribeira Sacra seguramente hay materiales arqueológicos que pueden enseñarnos muchas cosas que los documentos no nos permiten conocer», agrega.

«La historia de los monasterios ayuda a conocer la de la viticultura»

Artemio Martínez Tejera, investigador de la Universidad Autónoma de Madrid, fue comisario de la exposición histórica «In tempore Sueborum: O tempo dos suevos na Gallaecia», clausurada recientemente en Ourense.

-¿En qué medida es novedoso el proyecto de investigación iniciado en el Bierzo?

-Es algo que tiene pocos precedentes, porque la arqueología monástica se conoce muy poco no solo en el noroeste ibérico, sino también en el resto del territorio peninsular. Sin embargo, para conocer los orígenes del monacato en el Bierzo y en Galicia hay que recurrir a la arqueología, porque los textos históricos que tenemos de esa época son muy escasos y la información que nos pueden dar ya ha sido estudiada a fondo. Esas fuentes están casi agotadas. Pero quedan muchas cosas por saber y para conocerlas son imprescindibles las excavaciones arqueológicas. Todo lo que pasó entre los siglos V y X está muy poco estudiado en toda la Península, no solo lo referente a la historia del monacato. Sobre lo que pasó en la Ribeira Sacra en la época de Fructuoso de Braga no sabemos prácticamente nada.

-¿Cómo se financian las excavaciones de Ponferrada?

-Las financian la Junta de Castilla y León, el consejo comarcal del Bierzo, el obispado de Astorga y la Diputación leonesa. Para costear un proyecto como este hace falta el apoyo de varias instituciones. En Galicia habría que conseguir algo parecido.

-¿Aparte de los lugares donde se sabe que existieron monasterios o iglesias, hay otros espacios que sería necesario investigar?

-Para conocer los orígenes del monacato en estos territorios también habría que estudiar las cuevas y abrigos. Estos lugares tuvieron mucha importancia en esa época, no solo como lugares de oración, sino también de habitación y de almacenamiento. Un caso muy representativo es el del monasterio ourensano de San Pedro de Rocas, pero hay muchas cavidades que nunca fueron estudiadas y pueden contener rastros de los antiguos monjes y eremitas.

-¿En qué medida puede ayudar la investigación de las fundaciones monásticas a reconstruir la historia de los orígenes de viticultura en la Ribeira Sacra?

-Hay una relación muy clara entre los monasterios y el desarrollo de la viticultura. Sabemos, por ejemplo, que el monasterio berciano de San Pedro de Montes poseía terrenos en los que se plantaban viñas en el siglo X. Investigar en profundidad la historia de las comunidades monásticas, por lo tanto, nos puede ayudar mucho a conocer la historia del cultivo de la vid y la elaboración del vino. También hay un vínculo importante entre los monasterios y las explotaciones mineras. Y con las rutas comerciales por las que se transportaban minerales y otros productos

miércoles, 16 de mayo de 2018

Un seminario analizará el patrimonio de la sierra de O Courel


.


Las actividades se desarrollarán entre el 8 y el 10 de junio en la estación científica de Seoane

14/05/2018 14:02 H
Entre los días 8 y 10 de junio se desarrollará un seminario sobre el patrimonio cultural de la sierra de O Courel. La estación científica de la Universidade de Santiago en Seoane será sede de una parte de las actividades, que también tendrán lugar en en escenarios de valor etnográfico, arqueológico e histórico de la zona. Entre los ponentes estarán Uxío Novo Rei -gerente de la fundación Uxío Novoneyra-, los escritores Xulio L. Valcárcel y Alfonso Parada Jato, el cineasta Miguelanxo Lar, la farmacéutica María Moure, los arqueólogos Enrique Alcortay Begoña González, los historiadores Francisco Calo, Pegerto Saavedra, Francisco Javier Sánchez-Palencia, Óscar Penín y Artemio Martínez, el arquitecto Xosé Santiago Allegue, el etnógrafo Clodio González Pérez y el sacerdote Jesús Río Ramilo.

La primera jornada se dedicará al patrimonio inmaterial y comprenderá ponencias sobre la presencia de la sierra de O Courel en la poesía, la narrativa, el cine y la música, así como sobre el patrimonio etnográfico y la etnobotánica, esto es, el uso tradicional de las plantas. Esta jornada comprenderá también la proyección del documental Tempo, de Manuel Valcárcel, y actuaciones de música y danza y recitales de poesía.

La segunda jornada se centrará en el patrimonio arqueológico, abordando aspectos como los petroglifos de la Edad del Bronce, la cultura castreña, la romanización, la arquitectura tradicional y la musealización de los materiales arqueológicos hallados en este territorio. El programa del día comprenderá visitas al castillo de Carbedo y a la ferrería de Seoane y una ruta guiada por el monte Cido. La última jornada se dedicará al patrimonio histórico y comprenderá conferencias sobre la presencia de O Courel en los archivos históricos, las iglesias y las ferias tradicionales.

La matrícula cuesta setenta euros y comprenderá el transporte a los diferentes lugares donde se desarrollarán las actividades, así como degustaciones de productos locales. La inscripción es gratuita para los diez primeros vecinos del municipio de Folgoso do Courel que se inscriban. Los interesados pueden informase y realizar las inscripciones en la web usc.es/es/servizos/eccourel.

https://www.lavozdegalicia.es/noticia/lugo/2018/05/14/cultura-seminario-sobre-patrimonio-sierra-courel/0003_201805L14C4994.htm