Mostrando entradas con la etiqueta Estación científica do Courel. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Estación científica do Courel. Mostrar todas las entradas

martes, 29 de septiembre de 2020

«Es probable que se acuñase moneda en O Courel en la Edad Media temprana»

La arqueóloga Ruth Pliego estudia unas antiguas piezas de oro que pueden proceder de este territorio.


Anverso y reverso de una moneda de oro que probablemente fue acuñada en el territorio de O Courel durante el reinado del monarca visigodo Sisebuto
CEDIDA

FRANCISCO ALBO
27/09/2020 05:00 H

Ruth Pliego Vázquez, investigadora de la Universidad de Sevilla que ahora se acaba de incorporar al grupo de arqueología de la Universidade de Lisboa, cierra este domingo en la estación científica de Seoane el tercer Seminario do Patrimonio Cultural do Courel con una conferencia sobre la numismática gallega antigua. Su intervención se centra en unas monedas medievales que pudieron ser acuñadas en el territorio del actual municipio de Folgoso do Courel o en áreas próximas.

—¿De qué épocas son las monedas de las que habla?

—Mi conferencia trata de las emisiones monetarias de las épocas sueva y visigoda en el contexto de los últimos años del imperio romano y los reinos bárbaros que surgieron después su caída. Concretamente, de algunas monedas que es probable que se acuñasen en el territorio de O Courel en la Edad Media temprana.

—¿Por qué motivo se les puede atribuir ese origen?

—Por una parte, en el Museo Arqueológico Nacional de Madrid se conserva una moneda acuñada durante el reinado del monarca visigodo Sisebuto, entre los años 612 y 612. En ella está grabada la palabra «Lavre», que según todos los indicios es el nombre de la ceca o lugar donde fue acuñada. El historiador Fermín Bouza Brey identificó este nombre con la localidad portuguesa de Lavra, en el municipio de Matosinhos. También se ha planteado una posible relación de este nombre con el topónimo Larouco. Su identificación con O Courel es más reciente y probablemente más acertada. Se debe al investigador gallego José Carlos Sánchez Pardo, que dio a conocer un documento del monasterio de Samos datado hacia el año 583 en el que se habla del territorio de Laure, en la zona de O Courel. No se sabe concretamente a qué lugar puede corresponder, pero es posible que el nombre esté relacionado con el del río Lor.

—¿Y las otras piezas?

—Hay una moneda más antigua, de los tiempos del reino suevo, en la que se puede leer la leyenda «Mvnitina lavrintina». La duda es si correspondería también con ese lugar, porque existen otras dos monedas en las que se lee la palabra «Lavrncio». Una de ellas se conserva en la Real Academia de la Historia y data de la época del rey visigodo Witerico, entre los años 603 y 610. La otra data del reinado de Suintila, entre los años 621 y 631, y pertenece a una colección portuguesa. En su reverso está grabada la palabra «Labrentio», con formas más similares a la sueva, por lo que podría tratarse de otra ceca.

—¿Qué nombre reciben estas monedas y cuánto pesan?

—Son monedas de oro del tipo conocido como tremises y pesan en torno a 1,50 gramos. Su valor corresponde a un tercio de otra moneda conocida como sólido, que pesa aproximadamente 4,50 gramos.

—¿Es posible que fuesen fabricadas con oro nativo de estos territorios, donde hubo minería aurífera en la Antigüedad?

—No se puede asegurar, pero entra dentro de lo posible que fuese así.

La investigadora señala que las antiguas monedas que estudia tenían un valor muy singular en la época histórica en la que se acuñaron y circularon.

—¿Para qué se empleaban los tremises de oro, como el del reinado de Sisebuto?

—Podemos estar seguros de que no se usaban para comprar pan, por ejemplo, porque una pieza de oro de 1,5 gramos era algo de un valor considerable en esos tiempos. No me parece que tuviesen mucho que ver con el comercio de todos los días, sino más bien con las relaciones entre los reyes y nobles, con los favores, pactos y demás, es decir, con lo que se conoce como la economía de los regalos y los dones.

—¿Cómo se explica que se acuñase moneda en un territorio que después ha estado muy marginado y abandonado?

—No es tan raro, porque en la época visigoda había muchas cecas. De hecho, uno de los misterios de la numismática es por qué hubo tantas cecas en ese período.

Se ha documentado como un centenar en toda la Península y la mitad de ellas estaba en el territorio de la antigua Gallaecia, que abarca la Galicia actual y el norte de Portugal.

—¿Queda mucho por investigar en este terreno?

—Sí, porque de la numismática sueva se conoce aún muy poco. Del período visigodo está documentado un corpus de 7.000 y pico monedas, mientras que el corpus del período suevo está todavía por hacer. Solo se conocen unas doscientas monedas de esa época, pero deben de quedar muchas por descubrir. 

https://www.lavozdegalicia.es/noticia/lemos/folgoso-do-courel/2020/09/23/probable-acunase-moneda-courel-edad-media-temprana/00031600889489664845846.htm



miércoles, 5 de diciembre de 2018

Elba estará no Courel, Museos, Starlight...



Réplica de Elba / gciencia.com

Museos, Starlight, marca Courel-Caurel… As potencialidades do Courel a escena, cando se quere o mesmo pero ser goberno ou oposición fai cambiar o discurso.
Por Ana Belén Fernández

C@urel Vivo lamenta que cando solicitaron en pleno pedirlle á Xunta un museo arqueoloxico para o concello, no que albergar as pezas que saíron del, a alcaldesa se negase asegurando que era un proxecto moi ambicioso. C@urel Vivo amosa a súa preocupación polo anuncio de que Quiroga está ampliando o museo de Xeoloxía para albergar unha réplica de Elba, atopada entre Courel e Pedrafita, cando consideran que debería estar no Courel.


A alcaldesa de Folgoso do Courel, Dolores Castro, pola súa banda, asegura que a intención do equipo de goberno é poder contar con museos tematizados en diferentes aldeas do municipio. Lembra que antes non había ningún museo e agora si, “pero o que non temos é capacidade para facer un macromuseo”, comenta Dolores Castro.

Con respecto á réplica de Elba, lembra a alcaldesa, que a presentación da peza fíxose na Estación Científica e “nese momento propúxose deixala aí, o que nos parece ben. Firmárase un convenio a tres partes entre as dúas universidades e o concello. Estamos á espera de que nos digan que é o que se necesita para ter aquí a réplica”.


pngtree.com

Convencidos de que os ceos do Courel poden ser considerados dos mellores de España para ver as estrelas, C@urel Vivo solicitou en pleno desenvolver os trámites para ser un destino Starlight. Segundo a formación política: “Tampouco viron convinte solicitalo. Agora, concellos como a Veiga xa é destino starlight e Muras pelexa para conseguilo. So hai no mundo 13 sitios recoñecidos e o Courel tiña grandes posibilidades. Non intentan conseguir cousas produtivas, só invisten o diñeiro “ó tuntún” en monolitos, parques que nos custan o 10% do presuposto do anual do concello, etc. Xa non falemos do que NON fixeron para preservar e impulsar o sector primario… Primeiro hai que crer nisto e traballar por esta terra, e cremos que non cren nisto”.

Dolores Castro asegura que o primeiro paso no proceso do Starlight é conseguir a certificación e para isto son necesarios 12.000 euros. “Pero estámolo mirando, non está descartado”.

O Courel / Orlando Gregorio

Outra petición que ten feito C@urel Vivo é que a comarca de Quiroga, que aglutina os concellos de Quiroga, Folgoso e Ribas de Sil, se denominase comarca do Courel. Acusan aos 3 alcaldes de falta de amplitude de miras, cando é evidente, dín, que a comarca sería máis coñecida co cambio de nome e aseguran que seguirán adiante e o levarán a pleno.

Neste tema a alcaldesa de Folgoso sinala “Aquí non presentaron nada, pola nosa parte non habería problema. Pero as comarcas aquí non supoñen nada xuridicamente ou administrativamente, só teñen o nome. Non sei se merece a pena entrar nestes temas. De momento temos o nome de Xeoparque Montañas do Courel.”

http://xornaldelemos.gal/medio-ambiente-patrimonio/6330-elba-estara-no-courel/

miércoles, 30 de mayo de 2018

«Os documentos máis antigos sobre a feira de Seoane do Courel son de 1800»

O historiador Pegerto Saavedra falará acerca da tradición feiral do mundo rural nun seminario sobre o patrimonio histórico da serra


FRANCISCO ALBO
MONFORTE / LA VOZ 30/05/2018 05:00 H

Pegerto Saavedra Fernández, catedrático de historia moderna da Universidade de Santiago, participará nun seminario sobre o patrimonio histórico da Serra do Courel cunha conferencia sobre as antigas feiras da montaña lucense e doutras poboacións rurais galegas, un asunto que ten investigado amplamente. A súa intervención terá lugar o 10 de xuño -ás 10.30 horas- na estación científica de Seoane.

-¿Sábese cando comezou a celebrarse a feira de Seoane do Courel, que acaba de recuperarse despois de 35 anos ?

-Non aparece no Catastro de Ensenada, que é de mediados do século XVIII. Os documentos máis antigos que a mencionan, aínda que só de pasada, son de en torno a 1800. Aparece con máis claridade noutros documentos de a partir de 1840, que din que se celebraba o segundo domingo do mes. Despois foron tamén no último domingo de cada mes. Nesa época Seoane tiña o título xurídico de vila e foi a capital municipal desde que se creou o concello, no século XIX, ata os anos corenta do século pasado. En 1860 tiña máis de 250 veciños, mentres que o conxunto do municipio contaba con 6.500 habitantes. Tamén houbo feiras en Folgoso e Ferramulín.

-¿Era habitual que houbese feiras en domingo, como en Seoane?

-Sobre esa cuestión houbera moitos debates un século antes desa época, porque a Igrexa non quería que houbese feiras en domingos e festivos, temendo que a xente non fose á misa. Os veciños replicaban que en moitos campos de feira había capelas e por tanto podíanse oficiar misas. Nalgún caso o clero conseguiu que se prohibisen as feiras dominicais, como fixo un misioneiro en Ribadeo en 1770, pero só por un tempo. En xeral, a Igrexa non logrou suprimilas onde as había.

-¿Con que se comerciaba nas feiras da montaña lucense?

-Sobre todo con gando vacún, ovino e caprino, que tiña moito peso en localidades como O Courel, Cervantes ou Navia de Suarna. Nalgúns lugares comerciábase ademais con mulas, como na Fonsagrada, onde ían mercadores de Castela a compralas. Tamén tiñan moita importancia os produtos téxtiles. Por exemplo, as mantas que se vendían na feira da Fonsagrada pasaban por ser as mellores de Galicia e atraían compradores ata de Santiago.

-¿E o ferro que se producía nestes territorios?

-Nas feiras locais vendíanse moitos utensilios como fouces, gadañas, eixadas, sachos, navallas... Pero o groso do comercio do ferro estaba moi controlado polos propietarios das grandes ferrerías que houbo no Courel e noutros lugares, seguía outras vías e non pasaba polas feiras. Era un produto de exportación moi importante que ía a moitas partes de Galicia, Castela e Portugal.

-¿En que medida contribuíron as feiras ao desenvolvemento dos lugares que as albergaban?

-En moitos sitios foron un factor decisivo de urbanización, como en Monterroso, que non era nin sequera unha parroquia, senón unha aldea da parroquia de Esporiz. Grazas á súa feira medrou ata ser a capital do concello. Pasou o mesmo con Ferreira do Valadouro. A Fonsagrada foi unha parroquia da Pobra do Burón e a feira converteuna en capital municipal. Tamén houbo feiras en lugares despoboados que acabaron por ser núcleos de poboación, como é o caso da Feira do Monte, en Cospeito.

-¿Cales foron as épocas de maior auxe das feiras rurais?

-Había moitas que se celebraban antes do século XVIII, pero nesa época tiveron un gran crecemento, case se triplicaron no conxunto de Galicia. No século XIX apareceron novas feiras e en torno a 1840 había unhas catrocentas en todo o territorio galego. No século XX creáronse algunhas feiras, pero comezaron a decaer despois da Guerra Civil.

-¿Houbo algún problema a causa desa proliferación?

-Houbo conflitos pola fiscalidade, porque moitas feiras eran organizadas polos propios veciños e eran eles mesmos os que cobraban tributos por participar nelas, non os oficiais do fisco da monarquía. Cando as autoridades interviron provocáronse motíns que causaron moita preocupación en Madrid. Tamén houbo disputas entre poboacións que consideraban que outras feiras prexudicaban as súas. En 1754, Mondoñedo e A Proba do Burón queixáronse de que se autorizase a feira de San Froilán de Lugo porque se celebraba en datas moi próximas ás destas localidades.

https://www.lavozdegalicia.es/noticia/lemos/2018/05/30/span-langglos-documentos-mais-antigos-sobre-feira-seoane-do-courel-1800span/0003_201805M30C2991.htm

jueves, 24 de mayo de 2018

En busca de los primeros monjes de la Ribeira Sacra y O Courel

Los promotores de un plan arqueológico sobre los cenobios del Bierzo proponen extenderlo al sur lucense

CARLOS RUEDA

FRANCISCO ALBO
MONFORTE / LA VOZ 24/05/2018 05:00 H

El 3 de junio, dentro de un seminario sobre el patrimonio cultural de la sierra de O Courel, se presentará la estación científica de Seoane un proyecto arqueológico que abre importantes posibilidades para la investigación del pasado de este territorio y de la Ribeira Sacra. Se trata de un plan de investigación de las fundaciones monásticas promovidas en el siglo VII en el Bierzo por el obispo y monje Fructuoso de Braga. Los promotores de este proyecto esperan que más adelante pueda extenderse a las provincias de Lugo y Ourense y que ayude a reconstruir los orígenes del monacato en estos territorios, así como a profundizar en la historia de actividades económicas tradicionales, como la viticultura y la minería del hierro.

La charla correrá a cargo del historiador Artemio Martínez -codirector del proyecto, junto con el arqueólogo Jorge López-, quien señala que los orígenes del monaquisimo en Galicia y el Bierzo están estrechamente relacionados. «Son territorios que tienen muchas cosas en común y todavía más en la alta Edad Media, porque estamos hablando de la antigua Gallaecia y de una época que no tenía nada que ver con actual división administrativa provincial, que data del siglo XIX», explica.

El proyecto en el que participa Martínez arrancó el mes pasado con una excavación arqueológica en el monasterio de San Pedro de Montes -en el municipio de Ponferrada- que, según la tradición histórica, fue creado por Fructuoso de Braga. En este lugar se ha puesto al descubierto un conjunto de sepulturas de monjes datadas provisionalmente entre los siglos XII y XIII. En junio empezará otra campaña de excavaciones el monasterio de Compludo, también en Ponferrada, que se considera como la primera fundación de este monje en el Bierzo.

Martínez confía en que estas intervenciones sean el punto de partida de una investigación mucho más amplia que debería extenderse al territorio gallego. «En la Ribeira Sacra y O Courel hay muchos lugares relacionados con antiguas fundaciones monásticas que pueden remontarse a los primeros siglos de la Edad Media y que presentan tanto interés como los del Bierzo», señala. «Estos sitios nunca fueron objeto de excavaciones arqueológicas y pueden ofrecer mucha información sobre una época de la que sabemos muy poco», agrega.

Fructuoso de Braga, un incansable fundador de conventos del siglo VII


Fructuoso de Braga, nacido entre finales del siglo VI y principios del VII, fallecido en el año 665, se distinguió por una intensa actividad de fundación de monasterios. Los testimonios históricos indican que esta labor comenzó en el Bierzo, pero se extendió después a diversas partes de Galicia, así como a los actuales territorios de Portugal y Andalucía. Se cree que fundó en total más de veinte monasterios. Escribió dos reglas de vida monástica que tuvieron una amplia difusión en la Península antes de que se propagasen otras normas monacales europeas, como la benedictina.

Visuña, A Ermida, O Cotillón y Temes, cuatro lugares de especial interés

La parroquia de Visuña do Courel, según indica Artemio Martínez, tiene probablemente un vínculo directo con las antiguas fundaciones monásticas bercianas. En diversos documentos históricos se menciona la existencia de un monasterio fundado al parecer por Fructuoso de Braga en un lugar antiguamente llamado Visonia, que según todos los indicios se corresponde con esta localidad. «No se conoce ningún resto arqueológico que pueda pertenecer a ese monasterio, pero sería muy interesante investigar si hay algún vestigio», apunta el historiador.

Artemio Martínez considera que también es necesario realizar investigaciones arqueológicas en la iglesia de la parroquia de A Ermida. «En ese lugar se encontró el célebre Crismón de Quiroga, pero la iglesia conserva además muchos restos constructivos muy antiguos y probablemente encierra otros vestigios de gran valor que todavía no se conocen», apunta.

Del siglo X hacia atrás

Otros lugares del sur lucense que merecen un estudio arqueológico exhaustivo, en opinión del historiador, son el eremitorio de O Cotillón, en el municipio de Pantón, y la iglesia de Temes, en Carballedo. «La documentación histórica que tenemos sobre las fundaciones monásticas de la Ribeira Sacra no va más atrás del siglo X -señala-, pero todo indica que sus orígenes pueden ser mucho más antiguos, y en estos y otros lugares de la Ribeira Sacra seguramente hay materiales arqueológicos que pueden enseñarnos muchas cosas que los documentos no nos permiten conocer», agrega.

«La historia de los monasterios ayuda a conocer la de la viticultura»

Artemio Martínez Tejera, investigador de la Universidad Autónoma de Madrid, fue comisario de la exposición histórica «In tempore Sueborum: O tempo dos suevos na Gallaecia», clausurada recientemente en Ourense.

-¿En qué medida es novedoso el proyecto de investigación iniciado en el Bierzo?

-Es algo que tiene pocos precedentes, porque la arqueología monástica se conoce muy poco no solo en el noroeste ibérico, sino también en el resto del territorio peninsular. Sin embargo, para conocer los orígenes del monacato en el Bierzo y en Galicia hay que recurrir a la arqueología, porque los textos históricos que tenemos de esa época son muy escasos y la información que nos pueden dar ya ha sido estudiada a fondo. Esas fuentes están casi agotadas. Pero quedan muchas cosas por saber y para conocerlas son imprescindibles las excavaciones arqueológicas. Todo lo que pasó entre los siglos V y X está muy poco estudiado en toda la Península, no solo lo referente a la historia del monacato. Sobre lo que pasó en la Ribeira Sacra en la época de Fructuoso de Braga no sabemos prácticamente nada.

-¿Cómo se financian las excavaciones de Ponferrada?

-Las financian la Junta de Castilla y León, el consejo comarcal del Bierzo, el obispado de Astorga y la Diputación leonesa. Para costear un proyecto como este hace falta el apoyo de varias instituciones. En Galicia habría que conseguir algo parecido.

-¿Aparte de los lugares donde se sabe que existieron monasterios o iglesias, hay otros espacios que sería necesario investigar?

-Para conocer los orígenes del monacato en estos territorios también habría que estudiar las cuevas y abrigos. Estos lugares tuvieron mucha importancia en esa época, no solo como lugares de oración, sino también de habitación y de almacenamiento. Un caso muy representativo es el del monasterio ourensano de San Pedro de Rocas, pero hay muchas cavidades que nunca fueron estudiadas y pueden contener rastros de los antiguos monjes y eremitas.

-¿En qué medida puede ayudar la investigación de las fundaciones monásticas a reconstruir la historia de los orígenes de viticultura en la Ribeira Sacra?

-Hay una relación muy clara entre los monasterios y el desarrollo de la viticultura. Sabemos, por ejemplo, que el monasterio berciano de San Pedro de Montes poseía terrenos en los que se plantaban viñas en el siglo X. Investigar en profundidad la historia de las comunidades monásticas, por lo tanto, nos puede ayudar mucho a conocer la historia del cultivo de la vid y la elaboración del vino. También hay un vínculo importante entre los monasterios y las explotaciones mineras. Y con las rutas comerciales por las que se transportaban minerales y otros productos

miércoles, 16 de mayo de 2018

Un seminario analizará el patrimonio de la sierra de O Courel


.


Las actividades se desarrollarán entre el 8 y el 10 de junio en la estación científica de Seoane

14/05/2018 14:02 H
Entre los días 8 y 10 de junio se desarrollará un seminario sobre el patrimonio cultural de la sierra de O Courel. La estación científica de la Universidade de Santiago en Seoane será sede de una parte de las actividades, que también tendrán lugar en en escenarios de valor etnográfico, arqueológico e histórico de la zona. Entre los ponentes estarán Uxío Novo Rei -gerente de la fundación Uxío Novoneyra-, los escritores Xulio L. Valcárcel y Alfonso Parada Jato, el cineasta Miguelanxo Lar, la farmacéutica María Moure, los arqueólogos Enrique Alcortay Begoña González, los historiadores Francisco Calo, Pegerto Saavedra, Francisco Javier Sánchez-Palencia, Óscar Penín y Artemio Martínez, el arquitecto Xosé Santiago Allegue, el etnógrafo Clodio González Pérez y el sacerdote Jesús Río Ramilo.

La primera jornada se dedicará al patrimonio inmaterial y comprenderá ponencias sobre la presencia de la sierra de O Courel en la poesía, la narrativa, el cine y la música, así como sobre el patrimonio etnográfico y la etnobotánica, esto es, el uso tradicional de las plantas. Esta jornada comprenderá también la proyección del documental Tempo, de Manuel Valcárcel, y actuaciones de música y danza y recitales de poesía.

La segunda jornada se centrará en el patrimonio arqueológico, abordando aspectos como los petroglifos de la Edad del Bronce, la cultura castreña, la romanización, la arquitectura tradicional y la musealización de los materiales arqueológicos hallados en este territorio. El programa del día comprenderá visitas al castillo de Carbedo y a la ferrería de Seoane y una ruta guiada por el monte Cido. La última jornada se dedicará al patrimonio histórico y comprenderá conferencias sobre la presencia de O Courel en los archivos históricos, las iglesias y las ferias tradicionales.

La matrícula cuesta setenta euros y comprenderá el transporte a los diferentes lugares donde se desarrollarán las actividades, así como degustaciones de productos locales. La inscripción es gratuita para los diez primeros vecinos del municipio de Folgoso do Courel que se inscriban. Los interesados pueden informase y realizar las inscripciones en la web usc.es/es/servizos/eccourel.

https://www.lavozdegalicia.es/noticia/lugo/2018/05/14/cultura-seminario-sobre-patrimonio-sierra-courel/0003_201805L14C4994.htm

martes, 17 de octubre de 2017

O Courel acogerá una jornada de iniciación a la micología

.
CARLOS RUEDA

QUIROGA / LA VOZ 17/10/2017 13:43 H

La Estación Científica do Courel -en la localidad de Seoane- acogerá el día 21 una jornada de iniciación a la micología que comprenderá una salida al monte para recoger e identificar setas. A partir de las 10.00 horas habrá charlas sobre la morfología y la ecología de los hongos y las principales especies comestibles y venenosas. 
A las 16.00 empezará un recorrido guiado por el campo. La inscripción es gratuita y puede hacerse hasta el día 17 en los teléfonos 982 821 901 y 600 942 418 o en los correos ro_rodriguezlopez@hotmal.com y antonio.rigueiro@usc.es.

Por otro lado, en el colegio Poeta Uxío Novoneyra se impartió un curso de cocina con setas a cargo del chef Héctor López que fue coordinado por Antonio Rigueiro, director de la estación científica, y contó con el apoyo de la Diputación, el Ayuntamiento y el GDR Ribeira Sacra-Courel.

jueves, 5 de mayo de 2016

Soutos novos para a Serra do Courel

A estación científica de Seoane realizará unha plantación piloto para estimular a creación de bosques de castiñeiro


FRANCISCO ALBO 
QUIROGA / LA VOZ 05/06/2016 17:18

A Estación Científica do Courel (ECC) pretende potenciar a plantación de novos soutos na serra por considerala como unha importante posibilidade de desenvolvemento económico para a zona. Vai facelo, por unha parte, mediante unha plantación experimental que se levará a cabo a partir do outono na zona norte da serra. Esta será posiblemente a primeira vez que se plante un novo bosque de castiñeiros no Courel en moito tempo. «Non sabemos con certeza se algún veciño plantou algún souto nas últimas décadas, pero a nosa é con certeza a primeira plantación que se faga na serra cun propósito de investigación», explica Antonio Rigueiro, o director do centro.

Por outro lado, a estación acollerá en xullo un curso de verán da Universidade de Santiago que se dedicará aos soutos da serra e que incidirá de forma especial nas novas plantacións. Con estas iniciativas, Rigueiro espera que se desperte o interese por este tipo de iniciativas, que ata agora teñen un peso moi limitado non só no Courel, senón en todo o territorio lucense. «Na provincia de Ourense estanse facendo moitas plantacións novas, como tamén sucede no norte de Portugal, pero na de Lugo hai pouco movemento neste sentido», explica.

O director da ECC apunta que plantar novos soutos pode ter un interese especial nunha zona como a do Courel. «Na serra hai moitos soutos antigos, pero por unha parte teñen o problema de que en grande parte están abandonados e descoidados á causa da caída demográfica e por outro, que conteñen moitas variedades de castaña mesturadas, o que é un inconveniente moi grande para o seu aproveitamento económico», explica.

Incremento da produción

Rigueiro sinala a este respecto que un típico souto vello da zona pode producir como media entre 2.000 e 2.500 quilos de castaña por hectárea. «Cun souto novo ben preparado, onde se cultiven as variedades máis prezadas no mercado, pódense obter entre 5.000 e 6.000 quilos por hectárea, o que supón duplicar a produción e incrementar moito o beneficiio económico», agrega.

A castaña parede, unha variedade local de singular valor gastronómico

Para levar a cabo plantacións de soutos novos -indica Antonio Rigueiro- é conveniente escoller unha variedade de castaña que resulte atractiva para o mercado e non mesturala con outras, como ocorre na maioría dos bosques vellos da serra. A este aspecto dedicarase de forma específica unha das conferencias do curso de verán, a cargo do enxeñeiro e catedrático da USC Santiago Pereira. Entre as diversas variedades de castaña que se cultivan tradicionalmente na zona, Rigueiro opina que a denominada parede pode ser a máis interesante para realizar novas plantacións. «Na zona hai tamén outras variedades que poden ser útiles para estas iniciativas, como as chamadas longal ou famosa, pero estas cultívanse tamén na provincia de Ourense, mentres que a parede é máis típica do territorio lucense e do Courel», explica. Á hora de comercializar o froito, o feito contar cunha variedade menos común e estendida que otras pode ter un importante valor no mercado.

As castañas de tipo parede, segundo un estudo sobre os cultivares autóctonos galegos realizado hai anos polo mencionado Santiago Pereira e por Josefa Fernández, caracterízanse en xeral unha alta calidade gastronómica, pero o pequeno tamaño que presenta habitualmente o froito dificulta a súa comercialización. A este respecto, Rigueiro xa ten apuntado anteriormente que este tamaño reducido -compartido por outras variedades locais- pode deberse en moitos casos a unha merma causada pola falta de podas e outros coidados nas árbores, e que posiblemente o seu volume poida aumentar con tratamentos máis axeitados.

Froitos e madeira

O mencionado estudo de Fernández e Pereira sinala por outra parte que os castiñeiros de tipo parede producen unha madeira lisa e robusta moi apropiada para a produción comercial. Ao xuízo destes investigadores, por tanto, esta variedade pode resultar interesante para plantacións mixtas de froitos e madeira.

O director da ECC indica ademais que un aspecto que hai que ter moi en conta para realizar novas plantacións de castiñeiros na serra é o feito de que se encontra dentro da zona Rede Natura. «Isto obriga a usar só variedades nativas da zona e non introducir as foráneas, para evitar a contaminación xenética», precisa. Estas variedades, ademais, son as que mellor saben manexar os produtores locais.

Unha alternativa interesante para unha grande parte do territorio da provincia lucense

En opinión de Antonio Rigueiro, a plantación de novos soutos pode ser unha alternativa de grande interese non só para a Serra do Courel, senón tamén para outras zonas da provincia. «Isto é algo que pode ter moitas posibilidades en todos os territorios pertencentes á indicación xeográfica protexida Castaña de Galicia -sinala-, o que supón case todo o territorio lucense excepto a zona da Mariña».

Por outro lado, o director da estación científica indica que a Xunta ofrece regularmente axudas para a plantación de castiñeiros. «Este ano non se convocaron, pero hainas con moita frecuencia e son axudas importantes que cubren praticamente todos os custos das novas plantacións», comenta. Rigueiro di tamén que esta posibilidade pode ser de moito interese para reaproveitar terras de uso agropecuario que xa non se utilicen como tais. «A normativa legal non permite cultivar calquera cousa neses terreos, pero os soutos si que están admitidos», engade.

Rigueiro explica por outra parte que cando as novas plantacións se realizan mediante enxertos en plantas de dous anos de idade, as árbores poden comezar a producir castañas nun prazo de oito ou nove anos. «A plena produción chega entre os dez e vinte anos», conclúe.

miércoles, 17 de diciembre de 2014

La Estación Científica do Courel recibe una ayuda de 34.000 euros

La Diputación apoyará las actividades del centro universitario
FRANCISCO ALBO quiroga / la voz  16 de diciembre de 2014  05:00

Responsables del organismo provincial y la universidad formalizaron el acuerdo en el centro científico

La vicepresidenta segunda de la Diputación, Lara Méndez, y el vicerrector de Desenvolvemento Científico e Tecnolóxico del campus lucense, Andrés Barreiro, visitaron ayer la Estación Científica do Courel (ECC) -en Seoane- para formalizar la entrega de una subvención de 34.000 euros con la que el organismo provincial contribuirá a financiar las actividades de este centro. En el acto estuvo presente el director de la estación, Antonio Rigueiro.

Méndez expresó el compromiso de la Diputación de seguir colaborando con la universidad por considerar que «a educación pública e a I+D+i como os factores diferenciadores máis importantes dunha sociedade». Por su parte, Barreiro señaló que «o compromiso co medio ambiente debe comezar desde as administracións públicas, que son as que deben impulsar e promover políticas de apoio a este sector».

Antonio Rigueiro apuntó que la ayuda económica servirá, por una parte, para que la ECC pueda completar su equipamiento con la adquisición de material videográfico y de una pequeña biblioteca científica que pueda ser consultada por los investigadores y estudiantes que utilicen las instalaciones del centro.

Cursos de verano

Por otro lado, los fondos ayudarán a organizar los dos cursos de verano que tiene previsto albergar la estación el año próximo y una serie cursillos formativos dirigidos a la población local que tratarán sobre el tratamiento de los castaños, las plantas medicinales y la micología. Sobre esta última materia ya se organizaron dos jornadas anuales.

El director de la ECC señaló asimismo que una parte de la ayuda se empleará para digitalizar y editar en la web del centro -con el apoyo del servicio de publicaciones de la universidad- una serie de trabajos científicos y monografías sobre el patrimonio natural de la sierra de O Courel, a fin de poner este material al alcance de los investigadores y de todas las personas interesadas. La subvención -apuntó Rigueiro por otra parte- ayudará además a seguir elaborando una serie de audiovisuales de contenido divulgativo sobre la propia estación y sobre el patrimonio natural de la zona con el fin de ofrecerlos a los visitantes -muchos de ellos escolares- que pasan por la ECC.